قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى

86

ارشاد الزراعه ( فارسى )

ريزد علاج نمودن آن اشكال تمام دارد و چون علاج نتوان نمود و ذرع نمودن آن زمين خالى از دشوارى نيست . در هر زمين كه ساو مشكك پيدا شود چون سبست و سير بكارند بر طرف مىشود و اگر سبست و سير كاشتن تعذرى داشته باشد بايد كه مياد چوب را از چوب سنجد سازند كه چون زمين را شديار نمايند ساو مذكور از آنجا برميافتد و اين هر دو نزد دهاقين بتجربه محقق شده بعد از آن اگر تشنه شده باشد خاك آب داده ملاحظه تمام نمايند كه مدار بر خاك آبست و اگر چنانچه در خاك آب دادن جائى بماند كه آب بدانجا نرسد و به آب سر راست نشده باشد يقين است كه هرگاه آب دهند گندم آن موضع آب نخواهد خورد و مقرر است كه خشك خواهد شد و اگر تشنه نشده باشد گذارند كه آب طلب شود بعد از آن آب دهند . پس در علم دهقنت آبيارى را از لوازم بايد دانست خصوصا در خاك آب دادن . ديگر در هرچند روز كه محل آب دادن شود آب دهند و چون در شيره پر كردن شود قاعده آن است كه در شب آب دهند كه فايده تمام دارد و در روزى كه هوا گرم باشد آب ندهند كه گندم آن خوشيده و باريك مىشود و اگر چنانچه ضرورت شود و نوبت آب رسد و در هواى گرم آب بايد داد آب روان را از پاى گندم باز نبندند كه چون هوا ميل به خشكى كند باز بندند و اگر ملاحظه ننمايند نقصان پيدا مىكند . ديگر ملاحظه نمايند كه در محلى كه باد باشد آب ندهند كه چون گندم پرزور باشد بيندازد و نقصان پيدا كند و دانه نه‌بندد و چون دلمل شود آنچه زعفرانى و مروى باشد آب ندهند و ساير گندمها را چون دلمل شده باشد يك آب مىتوان داد كه خوب برسد .